SOCIJALNO-ZDRAVSTVENE USTANOVE U SUBOTICI OD 1766. DO 1941. GODINE

U prvoj polovini XVIII veka zdravstvenu službu u Subotici karakteriše tzv. manastirska medicina (rad sveštenika oko nege bolesnika) i narodna medicina (vidari, travari). U to vreme nije postojala neka kuća za izolaciju i lečenje obolelih pa čak ni za vreme epidemije kuge (1709. i 1738-1739. godine).

Sredinom XVIII veka se javljaju ranari kao prvi zdravstveni radnici podučavani od strane berbera i nekoliko neškolovanih babica. Godine 1766. otvoren je Uboški dom kao utočište za siromašne i nemoćne (prva socijalna ustanova u Subotici).

Početkom XIX veka gradski fizikus traži da Magistrat posveti veću pažnju uređenju i održavanju Uboškog doma, ali se zalaže i za izgradnju jedne bolničke zgrade. Istina, Uboški dom se često naziva „bolnica“ (Nosocomium) jer se u njemu nalaze i bolesni siromasi koje povremeno leči gradski fizikus. Ova činjenica govori, da se Uboški dom može smatrati začetnikom bolničke službe u nas jer svi pokušaji da se izgradi bolnička zgrada (1804. i 1818. godine) nisu uspeli, uglavnom zbog nedovoljnih finansijskih sredstava.

Otvaranje posebne zgrade za bolničku službu usledilo je tek 1841. godine kada je kupljena jedna privatna zgrada (bila je na mestu današnjeg Vatrogasnog doma) koja se preuredila za potrebe bolnice. Sledećih godina se povećava broj onih koji traže pomoć u bolničkim uslovima. Postojeća bolnica se proširuje izgradnjom manje kuće za umobolne bolesnike (1878. godine), a otvara se i bolnica za očne bolesti u jednoj posebnoj, adaptiranoj privatnoj kući blizu Vojne bolnice (danas prostor između zgrade Skupštine opštine i zgrade Suda).

• Februara 1889. godine Weiss dr Ignac (Vajs Ignac), upravnik bolnice, podnosi detaljan izveštaj o stanju i radu bolnice. Iz medicinskih, ali i humanih razloga, kaže upravnik bolnice. neophodno je izvršiti rekonstrukciju bolnice ili pristupiti izgradnji novog objekta.
• Februara 1890 godine Lazar Mamužić gradonačelnik Subotice, iznosi pred članove Gradske uprave predlog o izgradnji nove bolnice paviljonskog tipa.
• Juna 1890 godine odlučeno je da se nova bolnica gradi na prostoru između tzv. Šandorske kapije i naselja Šandor.
• Početkom 1891. godine raspisan je konkurs za izgradnju bolničkih objekata. Predviđeno je ukupno 160 bolesničkih postelja.
• Tokom 1893. godine raspisan je konkurs za izdavačke radove.
• Jula 1894. godine sačinjen je Pravilnik bolnice.
• Septembra 1894. godine je saopšteno da izgradnja bolnice neće biti završena u predviđenom roku (kraj 1894. godine).
• Oktobra 1894. godine položen je kamen-temeljac kapele u krugu bolnice.
• Aprila 1895. godine izabran je novi direktor bolnice Wilheim dr Adolf (Vilhajm Adolf) nakon smrti Vajs dr Ignaca.
• Tokom 1895. godine lokalna državna i privatna preduzeća konkurišu za učešće u radovima oko postavljanja centralnog grejanja, ventilacije, vodovoda, kanalizacije i sl.
• Decembra 1896. godine završena je izgradnja bolnice.
• Februara 1897. godine primljeni su prvi bolesnici u bolnicu.
• Maja 1897. godine održano je svečano otvaranje bolnice.
• Avgusta 1899. godine održan je I naučni sastanak u Subotici – XXX Jubilarni sastanak lekara i prirodoslovaca Ugarske.
• Tokom 1902-1903. godine odeljenje za hirurške bolesti preseljava se iz paviljona „F“ u paviljon „C“, a Odeljenje za očne bolesti iz paviljona „C“ u paviljon „F“.
• Tokom 1903. godine lekari traže proširenje Odeljenja za unutrašnje bolesti (paviljon „D“) radi posebnog smeštaja tuberkuloznih bolesnika.
• Tokom 1903. godine podignut je sprat na paviljonu „F“ (Odeljenje za očne bolesti).
• Tokom 1906. godine vrši se dogradnja paviljona „K“ (Odeljenje za umobolne bolesnike).
• Godine 1911. bolnica raspolaže sa 410 bolesničkih postelja.
• Tokom 1912. godine izvršena je prva holecistektomija, prva abdominalna histerektomija i drugi operativni zahvati.
• Tokom 1914. godine kupljen je rentgenološki aparat za bolnicu.
•  Februara 1919. godine izabran je za direktora bolnice dr Pajo Ivković-Ivandekić.
• Tokom 1921. godine bolnica je u lošim finansijskim uslovima radila veoma otežano.
• Tokom 1927. godine finansijska situacija je u bolnici ponovo zabrinjavajuća.
• Tokom 1929. godine vode se pregovori da Gradska bolnica bude pod patronatom Pokrajine u Novom Sadu.
• Tokom 1930. godine se konstatuje da je rad u bolnici na primernoj visini i pored teške finansijske situacije ranijih godina. Dominira naročito rad na Odeljenju za hirurške bolesti i porođaje gde radi hirurg dr Dušan Malušev, poznat i evropskoj stručnoj javnosti.
• Tokom 1934. godine izdat je Pravilnik Gradske javne bolnice.
• Novembra 1937. godine završena je izgradnja paviljona za ginekologiju i akušerstvo.
• Decembra 1939. godine otvoreno je Odeljenje za bolesti uha, nosa i grla.

Dalje